SYGMATYZM

Uwaga, otwiera nowe okno. PDFDrukujEmail

Sygmatyzm (syn. seplenienie)

Sygmatyzm to rodzaj dyslalii polegający na nieprawidłowej artykulacji spółgłosek dentalizowanych: s, z, c, dz, sz, ż, cz, dż, ś, ź, ć, dź.
Ze względu na sposób wadliwej realizacji dźwięków wyróżnia się następujące rodzaje sygmatyzmu: mogisygmatyzm, parasygmatyzm, sygmatyzm właściwy.
Mogisygmatyzm to rodzaj sygmatyzmu charakteryzujący się opuszczaniem dźwięku lub dźwięków.
Parasygmatyzm to rodzaj sygmatyzmu polegający na zastępowaniu jednych głosek dentalizowanych innymi, realizowanymi prawidłowo. Najczęściej spotykane substytucje to:
1)    głoski sz, ż, cz, dż zastępowane są głoskami łatwiejszymi: s, z, c, dz;
2)    szeregi s, z, c, dz oraz sz, ż, cz, dż zastępowane są szeregiem ś, ź, ć, dź;
3)    spółgłoski dentalizowane dźwięczne zastępowane są spółgłoskami dentalizowanymi bezdźwięcznymi;
4)    pewne głoski detalizowane mogą być mylone z innymi, zazwyczaj z tymi, przez które były zastępowane we wcześniejszej fazie rozwoju mowy.
Sygmatyzm właściwy polega na deformacji spółgłosek dentalizowanych (s, z, c, dz, sz, ż, cz, dż, ś, ź, ć, dź). Najczęściej spotykane jest seplenienie międzyzębowe, wargowo – zębowe, boczne i przyzębowe.
Przy wymowie międzyzębowej nieprawidłowe jest ułożenie języka. Język wsuwa się między zęby, jest spłaszczony, a powietrze rozprasza się po całej powierzchni. Opuszczenie dolnej szczęki (żuchwy) powoduje brak dentalizacji (zbliżenie dolnego i górnego łuku zębowego). Brzmienie głosek sz, ż, cz, dż zbliżone jest do brzmienia głosek syczących.
Artykulacja wargowo – zębowa tych głosek polega na niewłaściwym ułożeniu narządów artykulacyjnych, tzn. stykaniu się dolnych siekaczy z górna wargą lub górnych siekaczy z dolną wargą. Język nie bierze udziału w artykulacji.
Przy wymowie bocznej dziecko nie emituje powietrza w linii prostej, lecz z jednej (prawej lub lewej) strony lub z obu stron. Prąd powietrza wydechowego wydostaje się szerokim strumieniem, co powoduje zniekształcenie brzmienia głosek.
Seplenienie przyzębowe charakteryzuje się płaskim ułożeniem przedniej części języka, która przylega do wewnętrznej strony siekaczy. Powietrze przechodzi szerokim strumieniem, w efekcie czego brzmienie głosek jest przytępione.
Seplenienie jest najczęściej spotykanym zaburzeniem artykulacji u dzieci. Powstaje najczęściej ono w okresie kształtowania się mowy. Wśród przyczyn, które mogą powodować seplenienie, wymienia się:
•    nieprawidłową budowę anatomiczną narządów mowy;
•    nieprawidłowy słuch;
•    naśladownictwo;
•    nieprawidłowy zgryz, anomalie zębowe, zbyt wysklepione podniebienie;
•    niesprawny język, wargi;
•    choroby górnych dróg oddechowych.
Jeśli zauważymy, że dziecko sepleni, powinniśmy skontaktować się z logopedą, który przeprowadzi badanie i udzieli wskazówek dotyczących poprawnego wymawiania głosek.
A oto kilka ćwiczeń i zabaw ortofonicznych, wspomagających wyeliminowanie błędnej artykulacji głosek szeregu szumiącego (sz, ż, cz, dż):
    wąchanie kwiatków – wciągamy powietrze nosem, wypuszczamy ustami;
    zdmuchiwanie skrawków papierków, świecy (pamiętając o zasadzie prawidłowego oddechu);
    przeżuwanie;
    ziewanie;
    ściąganie i rozciąganie warg;
    robienie ryjka, jak u świnki;
    cmokanie;
    parskanie;
    wysuwanie języka jak najdalej w dół;
    unoszenie języka ku górze w kierunku nosa;
    wysuwanie języka w lewo, w prawo.
Pamiętajmy, aby powyższe ćwiczenia wykonywać przed lustrem.



Opracowała: Anna Gabrych